નહિ !!! જિગર જોષી 'પ્રેમ'

વિતેલી ક્ષણોને ફરી બાંધવી છે લઈ આવ રસ્સી અને કોઇ એવી જગા પણ લઈ આવ જ્યાંથી ક્ષણોને ફરી ભાગવાનો જ મોકો મળે નહિ
અને કાં પછી એમ કર કે ક્ષણોનું ગળું દાબી ગુંગળાવી મારી પીટો ઢોલ જેથી નગરવાસીઓ એની કિકિયારીઓ સાંભળે નહિ...

અરે ! એમનું સહેજ કીધું કર્યું ત્યાં મને કેવા કેવા એ સોંપે છે કામો કે - ખુશ્બૂને કાગળ ઉપર દ્યો ઉતારી અને ફુલને સહેજ લાવો મઠારી,
પછી એમને ટેવ પડશે તો કે'શે લ્યો ! સૂરજને ઠારો અને ચાંદને સહેજ નીચે ઉતારો, સિતારને જઇને કહો રોજ એ ઝળહળે નહિ !

કવિનું જો માનો ઉદાસી તમારે ઘરે હોય તો બારણાંઓ કરી બંધ ઘોંટાઇ જાવામાં લિજ્જત રહી છે લખી લેજો દિલની દિવાલોના ખૂણે,
હ્રદય જેવું હો તો વિચારીને કહેજો ફકત આપણાં વેંત જેવા આ દર્દોને કારણ કહો કેમ પંખીને કહેવું કે ટહુકાનો વરસાદ લઇ નીકળે નહિ !

મને એક જણ આમ કહેતા મળ્યો કે - તમે આમ કરજો તમે તેમ કરજો અને ક્યાય સલવાઇ જાઓ મને ફોન કરજો ; પછી સામે મેં પણ કહ્યું કે,
સલાહો જ દેવાનો હો શોખ તો ભઇ હરણને જ સમજાવો જઇને કે એ ટળવળે નહિ, ખરા છો તમે ! ઝાંઝવાઓને નિકળ્યા છો કહેવા કે મૃગને છળે નહિ !!!
-જિગર જોષી 'પ્રેમ'

ગઝલ - જિવન આખું વહી જાશે.. જિગર જોષી 'પ્રેમ'

કરૂં છું વાત શ્વાસોની ને શ્વાસો સૌ ઉછીના છે, ઉછીનું આ બધું ભરપાઇ કરવામાં જિવન આખું વહી જાશે.
ગગન વચ્ચે હું માણસ એકલો, સામે દુ;ખો તારાઓ જેવા છે, અને તારઓ ગણવામાં જિવન આખું વહી જાશે.

તમે જે જોયું, જાણ્યું, વાંચ્યું, માણ્યું, પામ્યું કે અનુભવ કર્યો છે એ તો કુદરતના ફકત એક અંશ જેવું છે,
'આ સૃષ્ટિ ગર્ભ છે ને ગર્ભમાં પણ સેંકડો સૃષ્ટિ હજી અકબંધ છે' એવું સમજવામાં જિવન આખું વહી જાશે.

સ્મરણ ફુગ્ગો નથી કે ફટ્ટ દઇ ફૂટે, સ્મરણ તો આઇનો પણ નૈં કે તૂટે ને સ્મરણ અફવા'ય ક્યાં છે કે ઉડે એમ જ !
અમે તો પાને-પાને એ લખી રાખ્યું 'સ્મરણ એવું વમળ છે કે વમળમાંથી નિકળવામાં જિવન આખું વહી જાશે.'

અઢી અક્ષરનું ચોમાસુ બધાના ભાગ્યમાં હોતુ નથી એ વાત નક્કી છે અને એમાં જે ભીંજાયા સુભાનાલ્લાહ...
પછી જે મ્હેક ફૂટે છે, પછી જે શબ્દ સ્ફૂરે...એ બધું જે થાય છે એને જ લખવામાં જિવન આખું વહી જાશે.

તમે કે'શો તો ઘર છોડીને હું ચાલ્યો જઇશ એવી જગાએ જ્યાં ન કોઇ સાદ કે સંવાદ કે વરસાદ પહોંચે 'પ્રેમ' !
પરંતુ એ'ય નક્કી કે પછી લાખ્ખો વખત બોલાવશો તો પણ... પણેથી પાછું ફરવામાં જિવન આખું વહી જાશે.
- જિગર જોષી 'પ્રેમ'

ગઝલ ; હવે આરામ કરવો છે ! જિગર જોષી 'પ્રેમ'

અરીસો સામે લાવીને હવે આરામ કરવો છે,
બધાં મ્હોરા ઉતારીને હવે આરામ કરવો છે.

સ્મરણની ભેખડો નીચે સતત ચગદાયું છે જીવન,
બધી ભેખડ હટાવીને હવે આરામ કરવો છે

ખભે વેતાળ માફક બેઠી છે ટાંપીને સદિઓથી,
જુઓ નફ્ફટ ઉદાસીને ! હવે આરામ કરવો છે !

'કશો તો મર્મ છે એમાં અમસ્તું કંઇ નથી થાતું
'ચલો એ ખ્યાલ ત્યાગીને હવે આરામ કરવો છે.

વમળ આ વ્યસ્તતાઓના હવે વિખરાય તો સારૂં,
આ શ્વાસોના પ્રવાસીને હવે આરામ કરવો છે.

સમયના જિર્ણ ટેબલ પર પડ્યા છે એક-બે પત્રો,
'જિગર'! એ પત્રો બાળીને હવે આરામ કરવો છે.
- જિગર જોષી 'પ્રેમ'

ગઝલ / - એની રામાયણ છે. જિગર જોષી 'પ્રેમ'

સમય નામના બંધ કવરમાં પોસ્ટ થયેલા કાગળ જેવું જિવતર લઇને અવતરવાનું આવ્યું-એની રામાયણ છે,
પહેલા તો સપનું થાવુ 'તુ સપના બદલે આંસુ થ્યા, ને આંસુ થ્યા તો ઝરમરવાનું આવ્યું-એની રામાયણ છે.

આમ જુઓ તો શ્ર્ધ્ધા - બધ્ધા ધરમ - બરમ કે મંદિર સાથે કોઇ પ્રકારે ના જોડાયા-નું ગૌરવ છે શ્વાસે-શ્વાસે,

આમ જુઓ તો નાસ્તિક જેવા નાસ્તિક થઇને ઇશ્વરની મુરત સામે જઇ કરગરવાનું આવ્યું-એની રામાયણ છે.

રોજ સવારે ભીની ભીની ઝાકળ જેવી ગમતી ક્ષણને સૂરજના પડકારની સામે ઉછેરવામાં સફળ થયા, પણ,
રોજ સાંજના દરિયા જેવી ઇચ્છાઓને છિપલા જેવા શ્વેત - નગરમાં સંઘરવાનું આવ્યું - એની રામાયણ છે !

યાદોના પેસેન્જર સાથે ફિક્કા શ્વાસના ખંજર સાથે સડસડાટ દોડી આવી છે 'ભુતકાળ' નામે કોઇ ટ્રેન,
સાવ અકારણ ખુલ્લમ ખુલ્લી છાતી લઇને, વર્તમાનના પાટા થઇને થરથરવાનું આવ્યું - એની રામાયણ છે.

- જિગર જોષી 'પ્રેમ'

બાળકી આજે જરા ગુમસુમ હતી,
આજ નક્કી કોઇએ તેડી નથી.
- જિગર જોષી 'પ્રેમ'

अरे हम वो नहीं जो बारहा राहे बदलते हैं
हमारा नाम साया है तुम्हारे साथ चलते हैं
- जिगर जोषी "प्रेम"

તપસ્વીપણાનો આ બોજો હવે જિર્ણ શ્વાસો ઉપરથી ઉતરશે કે નૈં ? હેં ?
હળાહળ ફરી આજ ચર્ચા થઈ છે ફરી કોઈ ક્રોસે લટકશે કે નૈં ? હેં ?

ધડાધડ ધડાધડ આ શબ્દોની વર્ષા ; કડડ્ભુસ કરતાં આ કાગળના વાદળ
કલમ જાણે ચોમાસુ થઈને મળી છે ; ગઝલ થઈને કોઈ પલળશે કે નૈં ? હેં ?

બધી મોસમોને ગજરમાં છુપાવી અઢારેકની એક કન્યા ગઈ છે
બધે એજ ચર્ચા વધી છે નગરમાં હવે ક્યાંય ફૂલો ઉઘડશે કે નૈં ? હેં ?

સમય શ્વેત રોગોના વસ્ત્રો સજીને ભલે દિવ્યતાઓનો વૈભવ બતાવે
અરીસો અગર એની સામે ધરીશું તો પોતેય પણ ચોંકી ઉઠશે કે નૈં ? હેં ?

અહીં લોકને વારસામાં મળ્યું છે ' નિસાસાના વમળોમાં અટવાતા રે'વું'
અહીં જન્મથી એક્ધારું જિવન છે પરીસ્થિતિ અહીની બદલશે કે નૈં ? હેં ?
જિગર જોષી 'પ્રેમ'

જો બાળપણનું બારણું ખોલી શકાયું હોત !
તો આંગણામાં આભની લાવી શકાયું હોત !

માણસપણું સતત મને અવરોધરુપ છે
હું ફૂલ હોત તો વળી ઉઘડી શકાયું હોત !

સપનાઓ તીક્ષ્ણ ધાર બની ખૂંચતા રહ્યા
નહિતર તો ખૂબ ચેનથી ઊંઘી શકાયું હોત !

દુ;ખ પથ્થરોની જેમ સખત હોય છે 'જિગર' !
દુ;ખ કાચ જેમ હોત તો ફોડી શકાયું હોત !

આ તો તમારું 'આવવું' વરદાન થઈ ગયું
જીવન નહીં તો 'પ્રેમ'થી ડહોળી શકાયું હોત !

જિગર જોષી 'પ્રેમ'

...છતાં હાથ ખાલીના ખાલી રહ્યા છે

પરાપૂર્વથી કોઈ આપી રહ્યુ છે છતાં હાથ ખાલીના ખાલી રહ્યા છે
ભિતરથી જ એનું પગેરું મળ્યું છે છતાં હાથ ખાલીના ખાલી રહ્યા છે

પણે ક્યાંક કરતાલ વાગ્યાનો વૈભવ અને હાથ આખ્ખોય દાઝ્યાનો વૈભવ
તળેટીથી ટોચે બધું ઝળહળ્યું છે છતાં હાથ ખાલીના ખાલી રહ્યા છે

હતી એક જણ પાસે બે-ચાર બુંદોની આશા અને સામે એ જણ જુઓ તો -
મને આખ્ખું ચોમાસુ આપી રહ્યું છે છતાં હાથ ખાલીના ખાલી રહ્યા છે

ઘણીવાર ભગવાઓ ધારણ કરીને ભિતર કોઈ મીરાંનું મંથન કરું ત્યાં-
તરત મોર પિંછું નજરમાં ચડ્યું છે છતાં હાથ ખાલીના ખાલી રહ્યા છે

સિકંદર સમું વિશ્વ આખું ફર્યો છું ; પહાડો સમા અશ્વ કાબુ કર્યા છે
અને યોધ્ધા જેવું "જિગર" સાંપડ્યું છે છતાં હાથ ખાલીના ખાલી રહ્યા છે
જિગર જોષી 'પ્રેમ'

ગીત

અમે માંગ્યો 'તો ખોબો ભુતકાળ
બિલ્લી પગેથી એણે આવીને ખભ્ભા પર ધબ્બ દઈ ખડ્ક્યો વેતાળ

પ્રશ્નોના તીર થકી વિંધ્યા કરે છે મને ખભ્ભા પર બેઠેલો થાક
સહેજ દઉં જ્યાં જવાબ મને પંપાળી કે'શે "ભઈ તું તો છો જબરો ચાલાક !
પગમાં કપસિયુના ટોળા ઊભરાયા ને જીવનભર ચઢવાનો ઢાળ

અમે માંગ્યો 'તો ખોબો ભુતકાળ

શ્રધ્ધાના ત્રાજવામાં મૂકી 'તી જાત છતાં પલડું તો શંકાનું ભારે
જીવ્યો છું એમ જાણે બે-બે લગામ ઝાલી બેસવાનું હોય એક અસવારે !
પોતાના હાથમા જ ઊગેલી રેખાને કેમ કરી દેવી કોઈ ગાળ

અમે માંગ્યો 'તો ખોબો ભુતકાળ

જિગર જોષી 'પ્રેમ'

યુગોથી / જિગર જોષી 'પ્રેમ'

ફરી સાંજ ઢળશે ફરી રાત પડશે અહીં એ જ ચક્કર ફરે છે યુગોથી
અજબ રેસમાં સૌને મૂકી દઈને સમય મૂછમાંથી હસે છે યુગોથી

વસાતા નથી પાંપણોના કમાડો...પણે લાગણી તરફડે છે યુગોથી
પુરાતન સમી સાવ જર્જર અમારી આ આંખોમાં સપના સડે છે યુગોથી

સમસ્યા વિહોણું જિવન જીવવું એ તો ઝાકળને શ્વાસોમાં ભરવા સમું છે
હકીકતથી વાકેફ હોવા છતાંયે બધાં આવું જિવન ચહે છે યુગોથી

થશે મદભરી મસ્ત મોસમની વર્ષા ક્યહીં, એમ ધારીને ફોગટ બિચારું -
અમારા નસીબોનું ચાતક હથેળીની ડાળે જુઓ કરગરે છે યુગોથી !

ક્યહીં જિર્ણ શ્વાસો ક્યહીં છે નિસાસો ક્યહીં 'પ્રેમ' - પીડાનો અફસોસ ખાસ્સો
ક્યહીં ફુગ્ગા જેવી ગમંતી ક્ષણોને સતત ટાંકણીઓ અડે છે યુગોથી

જિગર જોષી 'પ્રેમ'

અમે જોયું છે સાવ સગી આંખે
દરિયાનો ઓટોગ્રાફ આપવાને આવે છે મોજાઓ રોજ રોજ કાંઠે
અમે જોયું છે સાવ સગી આંખે

એને જોવાને જઈએ ભઈ સાંજકના રોજ અમે દરિયાના પહેલેથી ફેન
રેતીને સ્પર્શી એ તો ફૂટે છે ગીત અને અંગુલી થઈ જાયે પેન
છીપલાના ઓરડાથી શબ્દોના મોતિડાં ઝીણું ઝીણું રે સહેજ ઝાંખે

અમે જોયું છે સાવ સગી આંખે

દરિયાને જેમ અમે મળવા જઈએને એમ દરિયો પણ આવે છે મળવા
સોરી હો 'પ્રેમ ' જરા બીઝી હતોને... મને દેખીને લાગે કરગરવા
મૂકીને મન પછી ભેટવાને આવે ને બોજ બધો ઊતારી નાખે

અમે જોયું છે સાવ સગી આંખે

- જિગર જોષી 'પ્રેમ'

સાગરની વારતા અને પથ્થરની વારતા
બચપણની સાથ ગઈ મરી દફતરની વારતા

નાસ્તિકપણુ સ્વભાવથી અળગુ થઈ ગયું
કોણે કહી હશે મને ઈશ્વરની વારતા !?

એમાં તો ક્યાંય ઝેરનો ઊલ્લેખ પણ નથી
પાછા કહો છો એ હતી શંકરની વારતા !

ફૂલોનો હાલ શું થયો ? જાણી જશે જો તું
સાચ્ચેજ નૈં ગમે પછી અત્તરની વારતા.

બાકી તો 'પ્રેમ' કોઇનું એવું ગજું નથી
આંખોજ વર્ણવી શકે ઝરમરની વારતા.

-જિગર જોષી 'પ્રેમ'

સાગરની વારતા અને પથ્થરની વારતા
બચપણની સાથ ગઈ મરી દફતરની વારતા

નાસ્તિકપણુ સ્વભાવથી અળગુ થઈ ગયું
કોણે કહી હશે મને ઈશ્વરની વારતા !?

એમાં તો ક્યાંય ઝેરનો ઊલ્લેખ પણ નથી
પાછા કહો છો એ હતી શંકરની વારતા !

ફૂલોનો હાલ શું થયો ? જાણી જશે જો તું
સાચ્ચેજ નૈં ગમે પછી અત્તરની વારતા.

બાકી તો 'પ્રેમ' કોઇનું એવું ગજું નથી
આંખોજ વર્ણવી શકે ઝરમરની વારતા.

-જિગર જોષી 'પ્રેમ'